Phân biệt giữa Yoga và Thiền

Đa số mọi người không biết hoặc không hiểu rõ về sự khác nhau giữa Thiền và Yoga. Có lúc bạn đang Thiền mọi người lại bảo bạn đang tập Yoga. Nhiều người nghĩ rằng Thiền và Yoga giống nhau, có người lại nghĩ chúng khác nhau. Muốn phân biệt được, trước hết chúng ta phả hiểu nghĩa của 2 từ này, chúng xuất phát từ đâu và căn nguyên tồn tại như thế nào.

Nguồn gốc của Yoga

Yoga có nguồn gốc từ cổ ngữ Sankrist, tạm dịch là hợp nhất (hay union), là sự kết nối giữa linh hồn với Thần linh (giữa soul và Spirit). Mặc khác, có thể hiểu là sự hợp nhất giữa cá thể và vũ trụ rộng lớn (individual và universe). Yoga không chỉ là sự kết hợp đơn thuần mà nó đã đạt được trạng thái của sự kết hợp ấy. Một hiền triết cổ đại tên là Patanjali – được coi là ông tổ tạo lập nên Tám Nhánh của môn Yoga (the Eight Limbs of Yoga) bao gồm:

  1. Yama (Do’s)[Bước]
  2. Asanas (Positions) [Đứng]
  3. Niyama (Don’ts) [Lùi]
  4. Pratyahara (Sense Withdrawal) [Hủy cảm]
  5. Pranayama (Control of breath or Life Force) [Nín thở]
  6. Dharana (Concentration) [Tập trung]
  7. Dhyana (Meditation) [Trầm tư]
  8. Samadhi (Spiritual Ecstasy) [Xuất thần].

Tám Nhánh này của Yoga đã dần biến đổi, nhiều tác giả còn diễn nghĩa Tám Nhánh này ít tương hợp với nhau. Nhiều nước phương Tây như Mỹ, tập Thiền nhiều hơn thay vì Yoga, Thiền có mặt khắp nơi như bệnh viện, trường học, văn phòng làm việc, thậm chí là Chính phủ (Bộ Quốc phòng)…Người Việt Nam ta hay nhầm rằng Thiền dành cho các nhà tu, do đó dường như chúng ta tập Yoga nhiều hơn. Yoga không chỉ rèn thể lực mà còn sử dụng Thiền để đạt kết quả chữa bệnh, tăng đề kháng và sắc đẹp. Nói đến lợi ích của Yoga thì không thể thiếu giảm căng thẳng mệt mỏi, giảm cân, tăng đề kháng và cân bằng hệ miễn dịch…Yoga trở thành môn học, thu hút rất nhiều đối tượng tham gia, mỗi ngày người tập dành ra khoảng 2 giờ luyện tập và đóng các khoản phí học Yoga.

Có thể bạn quan tâm>>>Sách dạy Thiền của viti.shop

Yoga giúp cơ thể dẻo dai cân đối và khỏe mạnh

Ý nghĩa của Thiền

Thiền (tên tiếng Anh là Meditation) Sanskrit: Dhyana nghĩa là tĩnh lặng, đặt sự tập trung vào 1 đối tượng cụ thể, không suy nghĩ, bận tâm những vấn đề khác (gọi là Thiền Chỉ) hay Tâm chú ý đến hơi thở (gọi là Thiền Quán).

Thiền có nguồn gốc từ Phật Thích Ca, cách đây hơn 2500 năm, Thái tử Tất Đạt Đa (Gô Ta Ma) đã tu khổ hạnh 6 năm liên tục với những đạo sĩ nổi tiếng của Ấn Giáo và Bà La Môn. Người nhận thấy tu khổ hạnh và trầm tư nhằm thể nhập với Thần linh của 2 tôn giáo này không giúp con người bớt bệnh tật và khổ đau. Người quyết định rời bỏ bạn đồng tu, đến gốc cây đại thụ tĩnh tọa Thiền 49 ngày liên tục rồi Thành Phật, lấy hiệu Thích Ca Mâu Ni. Thiền Phật giáo bắt nguồn từ đó.

Thiền mà Phật dạy có 2 giai đoạn chính. Giai đoạn đầu được gọi là Thiền thể nhập với thế gian (Phật pháp bất ly thế gian pháp), người tập đạt được sự an lạc của tâm và thân được khỏe mạnh. Có thể hiểu đây là Thiền sức khỏe Thiền Giác Ngộ (Meditation for health và Meditation for Enlightenment). Cách thực hành và những ích lợi của Thiền sức khỏe được nhiều người biết đến thông qua những bộ kinh của Phật đạo như kinh Quán Vô Lượng Thọ, Kinh An Ban Thủ Ý, kinh Quán Niệm Hơi Thở… Tất cả đều nhằm một mục đích “Định” trong pháp môn Thiền định. Thiền Giác Ngộ thường dành cho những người Thiền hành đạt trình độ Phật học cao như mục sư, nhằm giải thoát khỏi sinh tử luân hồi.

Khoa học tiến bộ đã nhận thấy Thiền trong Phật giáo có vô số công dụng kỳ diệu. Thiền có thể giúp chữa bệnh về tim mạch, miễn dịch, hô hấp, thần kinh, mất ngủ…Bên cạnh đó, luyện tập Thiền còn giúp tăng trí nhớ, làm đẹp, phát triển kinh tế, xã hội, đưa mọi người đến một cuộc sống hạnh phúc và bình an.

Thiền được chia làm 6 loại tùy theo mục đich là:

  • Thiền Chánh niệm (Mindful meditation)
  • Thiền Chú ý Tập trung (Focused meditation)
  • Thiền Quán tưởng (Reflective meditation)
  • Thiền thở (Breath meditation)
  • Thiền Niệm chú (Mantra mediation)
  •  Thiền quán tưởng hình ảnh (Visualisation meditation)

Thiền và Chánh niệm là gì?

Chúng ta thực hành Thiền chỉ có 1 giờ trong tổng số 24 giờ, vậy thì thời gian Thiền và “thư giãn” chênh lệch quá nhiều. Để cải thiện tình trạng này, kinh Phật đã dạy ngoài giờ Thiền, hành giả hãy luôn sống chánh niệm.

Đi đứng nằm ngồi (hành trụ tọa ngọa) trong chánh niệm, tứ vô lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả) cũng là Thiền. Từ là nhân ái, Bi nghĩa là giúp đỡ người khác, Hỷ là vui vẻ không cố chấp còn Xả là bỏ qua lỗ lầm. Ngoài lúc Thiền ra, chúng ta cũng đang sống với Tứ vô lượng tâm. Nếu như con người nhận biết được điều đúng đắn, suy nghĩ và lời nói đúng cũng như siêng năng, nhớ nghĩ đúng thì Thiền định đúng. Đây là lối sống Thiền hay Thiền hành động, Thiền chánh niệm mà chúng ta làm mỗi ngày. Dưới góc nhìn từ lối sống Tứ lượng vô tâm và Bát chánh đạo có thể thấy rằng chúng ta đã và đang Thiền chính mỗi ngày, tận dụng đến mức tối đa công dụng của Thiền trong thế giới vội vã này. Ngay đến cả Tiến sĩ, nhà khoa học Jon Kabat-Zinn cùng các đồng nghiệp đã thực hành và mở các lớp dạy Thiền chánh niệm trên khắp thế giới.

Thiền chánh niệm đưa chúng ta đến với thế giới của an lạc và hạnh phúc

Chánh niệm và Thiền của Tiến sĩ Kabat Zinn

Chánh niệm là sự ý thức được, nhận biết các cảm giác của bản thân và sự việc xung quanh với cái tâm tĩnh, không phân biệt hay chê bai. Chánh niệm cũng có nghĩa là sự tỉnh thức chỉ tập trung vào việc đang làm chẳng hạn: lúc ăn thì chỉ biết ăn, đọc sách báo thì chăm chú đọc sách báo.

Thiền là sự thực hành nhằm làm quen với bản thân và tinh chất của chánh niệm.Thiền là phương pháp giúp đưa ra các yếu tố tốt nhất sao cho tâm nhẹ nhàng và hòa ái. Thực hành Thiền đều đặn sẽ giúp chúng ta sống hạnh phúc và ít bệnh tật. Đây cũng là điều mà truyền thống Phật giáo thực hành trong suốt nhiều năm qua (2000 năm). Các chuyên gia nói rằng, Thiền mà họ sử dụng để đe lại lợi ích cho con người là Thiền Phật giáo. Nhưng họ lấy nó ra khỏi bản sắc tôn giáo để người khác cũng có thể thực hành mà không bị dị ứng do khác niềm tin. Khi Thiền không cần phải ngồi xếp chân, không phải bận áo lễ hay đốt nhang, đó là Thiền của hiện tại. Ai cũng thực hành được, học trực tuyến qua máy tính trong thời gian thích hợp, cách này giúp chúng ta bớt căng thẳng, tăng niềm vui để cuộc sống tươi đẹp và hạnh phúc hơn.

Kết luận

Thiền và Yoga rất khác nhau. Thiền giúp lắng đọng tâm tư, tìm ra chính mình và thoát khỏi phiền não hay mộng tưởng điển đảo để thoát khỏi tam độc tham, sân, si giúp cuộc đời bớt khổ bớt bệnh (Thiền sức khỏe). Trong tương lai, hy vọng được thoát khỏi sinh tử luân hồi (Thiền giác ngộ). Thiền tập không tốn kém, không so đo tranh giành với bất kỳ ai, không sợ hết nguồn Thiền. Mỗi ngày chúng ta chỉ cần Thiền một lúc là có thể chữa được nhiều loại bệnh mà khoa học đã chứng minh. Ngoài ra, đi đứng nằm ngồi hay hành động chánh niệm trong Tứ vô lượng tâm và Bát chánh đạo chính là Thiền chánh niệm.

Yoga, nguyên thủy là lối tu giúp hòa nhập giữa cá nhân và vũ trụ, giữa linh hồn và Thần linh. Hiền triết gia Patanjali đã tạo ra Yoga có 8 nhánh bao gồm bước tới, lùi, đứng, nín thở, hủy cảm, tập trung, xuất thần và trầm tư giúp con người khỏe mạnh hơn chữa được bệnh tật. Hiệu quả của Yoga chưa được chứng minh nhiều và cũng khó sánh với Thiền đặc biệt là Thiền chánh niệm (Mindfulness Meditation).

Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết!

Xem thêm>>>

 

 

Leave a Comment